Regeringscoalitie nog maar 47 zetels over van de 66

Nieuwe peiling

De peiling van 31 juli en 1 augustus is een bevestiging van de trend dat de regeringspartijen steeds meer terrein verliezen. Die zetels komen vooral ten goede aan FVD, JA21 en PRO.

Omdat ook de PVV zetels verliest aan FVD zien we deze partij nu na PRO op de eerste plaats met 24 zetels, deze partij samen met 3 andere partijen op de gedeelde tweede plaats met 18 zetels: D66, PVV en JA21. De VVD is inmiddels de zesde partij en het CDA de 7e.

Dit zijn de belangrijkste overgangen tussen de partijen:

• Ruim 2 zetels gingen van D66 naar PRO. De overige gingen naar VVD, CDA en in mindere mate naar JA21. De D66-kiezers uit oktober ’25, die het nu niet (meer) weten is relatief groot.
• De VVD verliest 4 zetels aan JA21 en 1 aan zowel FVD, PVV als 50PLUS. Ook onder de VVD-kiezers uit oktober ’25 weet een relatief groot aantal niet op welke partij nu te stemmen.
• Bij het CDA zien we een min of meer vergelijkbaar patroon als bij de VVD. Maar dan met nog een hoger aandeel kiezers dat zegt niet te weten op welke partij te stemmen.
• De grote winst van FVD is vooral afkomstig van PVV (7 zetels), maar er komen ook  in totaal 3 zetels van VVD, JA21 en BBB. Ook zijn er maar weinig FVD kiezers uit TK2025 die nu zeggen niet te weten waarop te stemmen. (95% geeft aan weer FVD te zullen stemmen, terwijl dat percentage bij de regeringspartijen gemiddeld minder dan 60% is. Ook dat zorgt voor een relatief  hogere uitslag voor FVD).
• JA21 wint vooral van de VVD en in wat mindere mate van PVV, BBB en CDA.
• De PVV verliest dus vooral aan FVD en in mindere mate aan JA21. Is iets hersteld ten opzichte van de vorige meting.
• Bij de overige partijen zien we dat 50PLUS (+2) en Volt (+2) hun winst sinds de Tweede Kamerverkiezingen consolideren.
• BBB blijft op het verlies van 3 zetels staan en houdt maar 1 zetel over.

Vertrouwen in regering en ministers

De ondervraagden konden hun vertrouwen in de regering aangeven met een score tussen 1 en 10. Bij de ministers hoefden ze geen score op te geven als ze die minister niet kenden. Dat was beduidend meer het geval bij de nieuwe ministers dan degenen, die al minister waren. De meest onbekende minister was Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat.  Meer dan een derde van de ondervraagden gaf aan haar niet te kennen.

In de grafiek kunt u bovenin kiezen van welke groep kiezers u de cijfers wilt zien.  Op welke partij men in 2025 heeft gestemd.

Bij de kleurstelling van de ministers is de volgende keuze gemaakt:

• Ministers van D66, groende varianten
• Ministers van CDA, rode varianten
• Ministers van VVD, blauwe varianten.

Het is interessant om bij de drie regeringspartijen, die ieder ongeveer 30% van hun kiezers zijn kwijtgeraakt, hoe het verschil in oordeel is van degenen die in oktober 2025 die partij stemden en degenen die het nu doen.

• Bij de VVD zien we dan het grootste verval. VVD-kiezers nu geven de regering gemiddeld een 5,8, terwijl degenen die VVD hebben gestemd in oktober 2025 de regering maar een 4.3 geven.
• Bij het CDA is het verval iets minder en zit op een wat hoger niveau: resp. 6,8 en 5.6.
• Bij D66 is het verval ook weer wat minder en ook op een wat hoger niveau: resp. 7.5 en 6.6.

De electorale problematiek in de toekomst voor de regeringspartijen is ook af te leiden uit het antwoord op de vraag in welke mate de nieuwe regering samenwerking moet zoeken met PRO en/of JA21.

Kiezers die op D66 hebben gestemd, prefereren de samenwerking met PRO. Maar de kiezers van de VVD moeten daarvan niets hebben. De kiezers van het CDA zitten daar tussen, maar neigen wel meer in de richting van JA21 dan van PRO.

Opstelling oppositie

Ten slotte is gevraagd hoe men vindt dat de (inmiddels oppositie-) partij waarop men gestemd heeft bij TK2025 zich ten opzichte van de regering moet opstellen.

Gemiddeld zegt dan ruim 70% van de kiezers, dat men dat wel moet doen bij onderwerpen die in lijn liggen met de wensen van de partij.  13% geeft het antwoord dat men nooit de minderheidsregering moet helpen.

• 85% van de kiezers van PRO en VOLT geeft dit antwoord
• Kiezers van PVV, SGP en 50PLUS zijn afhoudender en scoren tussen 50 en 60%.
• 75% van de kiezers van JA21 en FVD geeft dit antwoord

Concluderend

Wat vrijwel steeds de laatste 25 jaar is gebeurd, is nu ook het geval. Regeringspartijen worden niet beloond voor hun deelname aan de regering. Electoraal komt men op – fors – verlies, terwijl de kans dat het weer gaat stijgen niet zo groot is.

In maart 2027 zijn de volgende landelijke verkiezingen (behoudens als het kabinet valt, maar het lijkt niet waarschijnlijk dat één van de regeringspartijen dat zal gaan doen en een meerderheid van de Kamer lijkt er ook niet te kunnen zijn met in totaal 84 beschikbare zetels).

Besef voor die verkiezingen dat de huidige regeringspartijen in de Eerste Kamer slechts 22 zetels hebben. Mocht de huidige peiling de uitslag van die verkiezing worden, dan zouden die drie partijen weer ongeveer op dat aantal eindigen. Het grote verschil zal dan wel zijn dat de BBB vrijwel al haar zetels kwijtraakt (er zijn er nu nog 11) en JA21 en FVD fors gaan stijgen. Die hebben er nu samen 5 zetels en dat zouden er meer dan 15 zijn.

Maar er resteren natuurlijk nog wel ruim 7 maanden.

N.B. Dit weekend is ook een onderzoek gepubliceerd n.a.v. de nieuwe stikstofplannen van het kabinet.