Nog 5 maanden tot de Provinciale Statenverkiezingen, die ook de nieuwe Eerste Kamer zal opleveren. Welke uitslag zal het gaan worden en wat zal dat betekenen voor de steun van de regering in die nieuwe Kamer.
Lees volledig artikel: Nog 5 maanden tot de Provinciale Statenverkiezingen
Huidige samenstelling Eerste Kamer
Over 5 maanden zijn de Provinciale Statenverkiezingen. Op basis van die verkiezingsuitslag wordt ook de Eerste Kamer samengesteld.
Bij de zetelpeiling voor de Tweede Kamer van twee weken geleden was het duidelijk hoe zwaar de regeringspartijen verloren. VVD ging -10 zetels, D66 -8 zetels en CDA -6 zetels De regeringspartijen daalden dus van 66 naar 42 zetels.
In ons Nederlandse staatsbestel is het ook belangrijk dat de nieuwe wetten en de begrotingen ook door de Eerste Kamer worden aangenomen. En de samenstelling van die Eerste Kamer kwam vroeger behoorlijk overeen met die van de Tweede Kamer, omdat de verschuivingen tussen de verkiezingen klein waren. Maar nu zijn ze wel groot. En bij de laatste twee Provinciale Statenverkiezingen hebben we nieuwe partijen abrupt de grootste zien worden, In 2019 werd FVD de grootste met 15% en 12 zetels in de Eerste Kamer en in 2023 de BBB met 19% en 16 zetels.
Hoewel inmiddels 5 van de 16 BBB-senatoren niet meer voor die partij zeggen uit te komen, wordt de grote uitdaging voor het minderheidskabinet in de komende tijd er zeker van te zijn dat er wel een meerderheid in de Eerste Kamer is.
Op dit moment komen 9 senatoren voor de VVD uit (na de verkiezingen waren het er nog 10). Er zijn 6 D66-senatoren en 7 CDA-senatoren (bij elkaar 22). Daarnaast zijn er 5 onafhankelijke senatoren (die de BBB hebben verlaten).
Ook als de 14 senatoren van PRO het kabinetsvoorstel steunen, dan komt men nog 2 stemmen tekort. Dus zelfs met PRO erbij is de regering nog niet zeker van een meerderheid in die Eerste Kamer. Er zijn wel vrij veel kleine partijen met 1 tot 3 zetels en de 5 senatoren, die niet meer bij de BBB zijn, waarmee een meerderheid gevonden
Uitslag 17 maart 2027
Doordat de uitslag van de provinciale verkiezingen in maart 2023 zo sterk verschilde van die van de Tweede Kamer tweeënhalf jaar later, is het nog ingewikkelder geworden om in twee kamers een meerderheid te krijgen.
De grote vraag zal zijn of de uitslag in maart 2027 het vormen van meerderheden gemakkelijker of moeilijker zal maken.
Het is nog 5 maanden en ook zal door de lagere opkomst (wellicht 58%, terwijl die bij de Tweede Kamerverkiezingen bijna 80% was) en de campagnes nog moeten beginnen, is het wel interessant om een gevoel te krijgen waar die uitslag op uitkomt. En met name welke strijd er zal ontstaan.
Om een indruk te krijgen van een mogelijke uitslag neem ik de laatste peiling (van 4 oktober jl.) als mogelijke uitslag van die verkiezingen over 5 maanden
In het volgende overzicht wordt een indruk gegeven van de relatie tussen de huidige electorale verhoudingen en de samenstelling van de Eerste Kamer. Dit is dus geen prognose, maar alleen om een indruk te krijgen van de stand van zaken.
Dit is dan die uitslag:
Bij deze uitslag zouden de drie regeringspartijen van 22 naar 21 zetels gaan en PRO van 14 naar 15 zetels. Met 2 zetels meer zou deze combinatie van de vier partijen op 38 zetels komen en een meerderheid halen..
JA21 zou 7 zetels vooruitgaan, PVV 6 zetels en RVD 4 zetels, samen 17 zetels meer. BBB daarentegen 15 zetels minder.
Hoewel niet vooruitgelopen kan worden op de insteek van de regeringspartijen na die verkiezingen, zou bij een uitslag van de drie regeringspartijen plus PRO in de Eerste Kamer van 38 zetels of meer, wel een regering gevormd worden van PRO, D66, CDA en VVD, die dan in beide Kamers een meerderheid heeft (tot aan de volgende Tweede Kamerverkiezingen in mei 2030).
Maar mochten deze vier partijen geen 38 zetels halen (en dat zal dan waarschijnlijk meer liggen aan de drie regeringspartijen dan aan PRO) dan wordt het pas mogelijk in beide kamers dezelfde meerderheid te halen met minstens 5 partijen. .
Daarbij wordt de positie van de VVD extra pikant. Want de VVD zal vrijwel zeker in de Eerste Kamer vrij fors verliezen en de grote vraag is of zelfs als samen met PRO een meerderheid gehaald zou worden, een fors verliezend VVD in een kabinet zou willen stappen met alleen PRO als toevoeging bij het huidig minderheidskabinet.
De drie regeringspartijen van het minderheidskabinet plus JA21 lijken geen grote kans te hebben op een meerderheid in de Eerste Kamer. In dit overzicht halen ze pas slechts 31 zetels. Zelfs met de eerstvolgende partij in omvang erbij is de totaalscore van de partijen nog geen 38.
In de komende maanden zullen we met regelmaat de terugkoppeling maken naar de mogelijke samenstelling van de Eerste Kamer na de volgende verkiezingen.
.
